Van just-in-time naar grip op het juiste moment
De wereld is onrustig. Ontwikkelingen in het Midden-Oosten laten zien hoe snel geopolitiek doorwerkt in markten. Energieprijzen reageren direct, maar ook onderliggende systemen komen onder druk te staan. Wat ver weg lijkt, is in de praktijk vaak dichterbij dan gedacht.
In de logistiek hebben we een vergelijkbare beweging al eerder gezien. Jarenlang draaide alles om just-in-time: minimale voorraden, maximale efficiëntie en vertrouwen op een systeem dat altijd werkt. Dat leverde veel op, zolang de omstandigheden stabiel waren.
Maar die stabiliteit is geen vanzelfsprekendheid meer. Verstoringen in handelsroutes en grondstoffenstromen hebben duidelijk gemaakt dat efficiëntie alleen niet voldoende is. Bedrijven bouwen weer buffers in. Niet om minder scherp te opereren, maar om robuuster te worden.
Van just-in-time naar just-in-case.
Precies die beweging zien we nu ook in de energiemarkt. Waar de afgelopen jaren de nadruk lag op het benutten van prijspieken – met name via onbalansmarkten – verschuift de waarde van flexibiliteit steeds meer naar het structureel sturen in de tijd. Energie opslaan wanneer het kan, en inzetten wanneer het nodig is.
Batterijen veranderen daarmee van een instrument om kansen te benutten, naar een middel om regie te krijgen.
Die ontwikkeling wordt versterkt door beleid. Met de recente aanpassingen in de Flex-e regeling is de drempel om te investeren verder verlaagd. Zo is onder andere de ondergrens van 100 kW gecontracteerd transportvermogen komen te vervallen. Dat betekent concreet dat flexibiliteit niet langer alleen voor grotere projecten is weggelegd, maar binnen bereik komt van vrijwel al onze leden. (zie https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/flex-e/flexibiliteitsmaatregelen; opening 6 mei, dus enige haast is geboden)
Tegelijkertijd zien we dat de kosten van het elektriciteitsnet de komende jaren naar verwachting verder zullen stijgen. Netbeheerders staan voor forse investeringen in uitbreiding en verzwaring van het net, en die kosten zullen via tarieven worden doorberekend. Dat maakt het moment van invoeding en afname steeds bepalender.
In die context wordt flexibiliteit steeds minder een keuze en steeds meer een logische volgende stap. Niet alleen om in te spelen op de markt, maar ook om grip te houden op kosten en beschikbaarheid.
Voor Windunie-leden ligt hier een duidelijke kans. Met onze eigen turbines en zonnestroominstallaties, die binnenkort grotendeels te curtailen zijn, hebben we al stappen gezet, de volgende stap is opslag om ervoor te zorgen dat we onze zelf opgewekte stroom afzetten op het moment dat er de meeste vraag is.
Zoals in de logistiek de waarde verschoof van snelheid naar zekerheid, zo verschuift in energie de waarde van piek naar balans.
Flexibiliteit is daarmee geen tijdelijke ontwikkeling, maar een structureel onderdeel van het energiesysteem van morgen.
En zoals altijd geldt: wie wil verkennen wat dit concreet betekent voor zijn situatie, kan daar samen met ons naar kijken.
Jacco de Graaf
Voorzitter Coöperatie Windunie
